نگاه فارس
تداوم خشکسالی در استان فارس،

خودکشی!!!

۲۰ دی ، ساعت ۱۱:۳۳

استان فارس در حالی دهمین سال متوالی خشکسالی را پشت سر می گذارد که این خشکسالی در تاریخ صد سال گذشته در استان فارس بی سابقه بوده است.

خشکسالی

سرویس استانی نگاه فارس، حسن احمدی : استان فارس در حالی دهمین سال متوالی خشکسالی را پشت سر می گذارد که این خشکسالی در تاریخ صد سال گذشته در استان فارس بی سابقه بوده است.

بروز خشکسالی های دوره ای، پدیده ای کاملا طبیعی است. درچرخه طبیعت، خشکسالی یک فرصت طبیعی برای احیای ذخایر غذایی و معدنی خاک و آب به شمار می رود و برای حیات گونه های گیاهی و جانوری و حتی انسان یک ضرورت است.

اگر بشر خشکسالی را یک مصیبت می داند این به دلیل دخل و تصرف بی رویه درمنابع آب توسط اوست که منجر به بحران های جبران ناپذیردرذخایرآب می شود . بحرانی شدن وضعیت آب در استان فارس نتیجه استفاده مدیریت نشده و برداشت های بی رویه از ذخایر زیرزمینی در دوران خشکسالی است. دراستان فارس طی سالهای اخیر با افزایش تعداد چاه های غیرمجاز،به صورت بی رویه ازذخایر آبی زیرزمینی و حتی حجم کامل ذخایر آبی زیرآبخوان ها برداشت شده است و امروز موضوع آب به یک بحران جدی در استان فارس تبدیل شده است .

طبق آمار استان فارس هم اکنون با افت ۶۰۰ میلیون متر مکعبی آب‌های زیرزمینی مواجه است، اما همچنان برای آبیاری ۶۰۰ هزار هکتار از مزارع آبی این استان سالانه ۶ تا ۷ میلیون متر مکعب آب مصرف می‌شود و به همین سبب حدود ۶۰ تا ۷۰ درصد از آب این استان در بخش کشاورزی مصرف می‌شود.

چاه‌های ۴۵۰ متری

حجم ذخیره آب زیر آبخوان ها فقط یکبار قابل برداشت است و این در حالی است که این حجم آب در استان فارس طی ۵۰ سال گذشته با استفاده از فناوری و حفر چاه های عمیق برداشت شده و در سال های خشکسالی دیگر ذخیره ای در آبخوان ها باقی نمانده است .در حال حاضر علاوه بر ۷۰ هزار چاه مجاز، ۱۸ هزار چاه غیر مجاز عمیق در فارس وجود دارد که بعلت خشکسالی های چند سال اخیر عمق بعضی از آنها به ۴۵۰ متر هم می رسد. علاوه بر این کاهش منابع زیرزمینی در چند سال باعث خشک شدن ۱۰ تالاب و دریاچه دائمی و فصلی و پدیده فرونشست زمین در مناطق وسیعی از فارس شده است.

تخلیه چند روستا

تحقیقات نشان داده در بین عوامل مؤثر در ایجاد فرونشست زمین، برداشت بیش‌ازحد مجاز از منابع آب زیرزمینی بیش از هر عامل دیگری در بروز این پدیده مؤثر است که این مسئله نیز نتیجه عدم وجود مدیریت درست منابع آب در بخش برداشت و از سوی دیگر هدر رفت حجم بسیاری از آن درنتیجه نادرست بودن شیوه‌های کشاورزی و مصارف صنعتی و شهری یا به‌طور خلاصه مصرف نامتناسب و ناصحیح آب بوده است.

ازجمله مهم‌ترین تهدیدات «پدیده فرونشست زمین» می‌توان به تخلیه مناطق درخطر فرونشست و کوچ اجباری مردم این مناطق اشاره کرد. روز گذشته معاون عمران روستایی بنیاد مسکن فارس اعلام کرد: ۳ روستای استان فارس که در سال‌های گذشته از رانش و فرونشست زمین آسیب‌های جدی دیده است جابه‌جا می‌شوند و جانمایی کارشناسی برای این روستاها انجام‌ شده است.

سد های فقیر

قرار بود ساخت سد درودزن ۴۰ هزار هکتار از زمین‌های روستاهای اطراف رودخانه کر از حقابه سد برخوردار شوند. اما با آغاز خشکسالی‌ها و با احداث سد ملاصدرا و سیوند، رودخانه کر رو به خشکی است. حمیدرضا دهقانی، مدیرعامل آب منطقه‌ای استان فارس در جلسه شورای حفاظت از منابع آب، زنگ خطر را به صدا درآورد و گفت:«سد درودزن وضعیت خوبی ندارد و ورودی آن ۹۱۵ لیتر و خروجی آن ۲٫۶ مترمکعب است.»

در کنار این سد مهم، دو سد استان فارس با وجود آبگیری به دلیل عدم وجود خط انتقال آب امکان استفاده از آب ذخیره شده آن‌ها وجود ندارد و آب پشت این سدها در حال تبخیر و هدر رفتن است. هرچند که استاندار تاکید دارد به صورت جدی پیگیر تأمین مالی برای احداث خط انتقال آب برای این دو سد هستند. در کنار این موارد سال‌ها از کلنگ‌زنی سد کوار می‌گذرد، اما هنوز به سرانجام نرسیده است.

حال، چه کنیم؟

خشکسالی واقعیتی است که بیش از نیمی از جهان با آن روبروست. حال چه باید کرد؟ مسلماً تنها پاسخ به این سؤال، مدیریت بهینه مصرف آب در استان است. عامل انسانی و نبود مدیریت صحیح در برداشت از ذخایر آب های زیرزمینی از عوامل اصلی بحران آب در استان فارس است که با مدیریت صحیح ذخایر باقی مانده آب می توان جلوی پیشروی این بحران را در استان فارس گرفت.

به‌راستی، هنگامی‌که کشت یک محصول کشاورزی صرفه اقتصادی ندارد و برای عمل‌آوری آن نیز تا ده‌ها لیتر آب مصرف می‌شود، چه دلیلی برای تداوم آن وجود دارد؟ در استانی که این‌چنین درگیر خشک‌سالی و تبعات آن است کشت محصول پرآبی چون برنج چه توجیهی دارد؟ آیا وقت آن نرسیده که برای خاتمه دادن به کشاورزی سنتی که حاصلی جز هدر رفت منابع آبی نداشته اقدام جدی و مؤثر صورت پذیرد؟ ارائه طرح های مسکنی مثل طرح نکاشت چقدر می تواند اثر گذار باشد در صورتی که هیچ منبع درآمد جایگزینی برا کشاورز در نظر گرفته نمی شود؟ چرا از تجربه استانهای همجوار که به مراتب در خشکسالی عمیقتری هستند، در زمینه کشت گلخانه ای بهره ای برده نمی شود؟

متاسفانه تأخیر در پرداخت خسارت‌های مالی کشاورزان طی سالهای اخیر که بعضاً با تأخیرهای چندساله همراه بوده، مانع از آن می‌شود که کشاورزان بتوانند برای جبران خسارت‌های وارده، کشت‌های جایگزین انتخاب کنند و یا راهی دیگر در پیش گیرند؛ بنابراین نخستین گام‌ها و بلکه اساسی‌ترین آن‌ها باید توسط دولت برداشته شود؛ مدیریت بهینه مصرف آب در بخش کشاورزی و جلوگیری از هدر رفت آن، ایجاد منع برای کشت محصولات پرآب، پرداخت معوقات و طلب خسارات ناشی از خشک‌سالی به کشاورزان، نظارت دقیق و انسداد چاه‌های آب غیرمجاز، عوامل کلیدی هستند که سبب می‌شود استان فارس در مواجهه با بحران خشک‌سالی با تبعات کمتری مواجه باشد. در غیر این صورت، سرنوشت روستاهایی چون دیدارلوی فسا، کوه سفید داراب، مشایخ ممسنی و ایج استهبان در انتظار دیگر مناطق استان نیز خواهد بود.


instagram telegram

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *